William Shakespeare (1564-1616), een literair genie

William Shakespeare (1564-1616), een literair genie

William Shakespeare (1564-1616), een literair genie.

Totaal onverwacht verneemt het Londense theaterpubliek op 23 april 1616 de dood van dichter, auteur en acteur William Shakespeare.

De toen 52-jarige theaterproducent overlijdt in Stratford-upon-Avon, het dorp waar hij ook zijn jeugd doorbracht. ‘The Big Bard’ wordt er in de Holy Trinity Church begraven, de kerk waar hij ooit werd gedoopt.

Zijn dochter vreest dat zijn vele bewonderaars zijn stoffelijk overschot zullen stelen en laat daarom een tekst aanbrengen op zijn laatste rustplaats: “Blessed be the man that spares these stones, and cursed be he that moves my bones.”

Grootste schrijver ooit

Shakespeare wordt nu nog steeds beschouwd als de grootste Engelse schrijver ooit. Met zijn achtendertig toneelstukken, honderdvierenvijftig sonnetten en diverse historische drama’s en blijspelen, laat de man een indrukwekkend oeuvre achter.

Vele van zijn stukken werden helaas erg slordig uitgegeven, inclusief fouten en aanpassingen van derden of van zijn assistenten. Wegens tijdsgebrek werd enkel de publicatie van zijn sonnetten door hemzelf in goede banen geleid en aangepast.  

Shakespeare’s werken zijn meerduidig, vol allusies, humor, tragiek, filosofie en bovendien op de toon van prachtige, rijmende verzen. De populairste acteurs uit zijn tijd, Richard Burbage op kop, waren grote fans van zijn werk.

Dat Shakespeare zijn carrière ooit begon als acteur zal daar zeker voor iets tussen zitten. Hij wist namelijk perfect hoe het voelt om op de planken te staan en om verzen te citeren.

De meeste van Shakespeare’s toneelstukken werden in het befaamde Globe Theatre in London gespeeld.

Hij participeerde in de bouw ervan, aangezien hij wist voldoende te kunnen rekenen op de financiële steun van zijn adellijke mecenassen.

Werklust

Shakespeare’s schrijfstijl kon in zijn tijd al op veel enthousiasme rekenen. Zijn inhoudelijk briljante twists spraken zowel de burgerij als de adel aan. De man had bovendien een onnavolgbare werklust.

In het jaar 1600 gingen zowel Twelfth Night, As You Like It als Julius Caesar in première. Het jaar daarop volgden The Merry Wives of Windsor en Hamlet. Zijn werkijver werd door sommigen verkeerd begrepen en zelfs veroordeeld.

Er werd  beweerd dat, aangezien The Bard geen universitaire opleiding genoten had, hij nooit dergelijk groot en literair waardevol levenswerk kon nalaten.

Die complottheorie wordt tegenwoordig volledig van de kaart geveegd. Het feit dat we weinig weten over zijn leven, werkmethodes en filosofie is niet verwonderlijk.

Van zijn voorgangers en leeftijdsgenoten zijn namelijk ook maar weinig feiten bekend.  

Shakespeare hield er wel van zijn kijk over de toenmalige actualiteit te verpakken in zijn toneelstukken.

In The Tempest lijkt Shakespeare vooral veel van zijn eigen mening in de figuur van hoofdpersonage Prospero te hebben gelegd. Prospero is een oude tovenaar, die ooit een hertog was.

Hij regeert met ijzeren hand over een eiland vol mystieke wezens en diverse natuurlijke fenomenen.  Het stuk is een allegorie voor de barbaarsheid waarmee Engeland indertijd zijn koloniale aanwezigheid in verre landen handhaafde.

Bewerkingen

Shakespeare’s magie bestaat erin dat hij zowel overweg kon met het gewone als met het hoogdravende, en zijn stukken steeds een mix zijn van tijdsprongen en van verschillende locaties.

Ook Shakespeare’s tijdsgenoten Christopher Marlowe en Thomas Kyd maakten gebruik van deze stijlvormen, maar in mindere mate dan The Bard himself.

Zijn stukken zijn, net als die van zijn tijdsgenoten, allemaal bewerkingen van eerdere stukken. Van King Lear verschenen er voor hem al een tiental versies, maar dan zonder het inhoudelijke en literaire vernuft van Shakespeare.

Hamlet bijvoorbeeld, was een wraakstuk pur sang. Shakespeare zette de jonge Hamlet ditmaal niet als bloeddorstige, op wraak beluste moordenaar neer. Hij liet hem de filosofische overweging ‘to be or not to be’ maken.

Als kind van de renaissance, en niet langer van de middeleeuwen, was het filosofische aspect en de verfijnde rede belangrijker dan actie, vechtlust en moord.  

Filosofie

Shakespeare’s filosofische overwegingen zijn ook terug te vinden in zijn sonnetten. Zo kaart hij onder meer de vergankelijkheid van rijkdom aan, en de eeuwigheid van het geschreven woord.

“Not marble, nor the gilded monuments/Of princes shall outlive this pow’rful rhyme.” (sonnet 55) of “As long as men can breathe, or eyes can see/So long lives this, and this gives life to thee.”(sonnet 18)

Zullen de wrede Lady MacBeth, de mooie Cleopatra, de arrogante Richard II en de tragische Romeo en Juliet in het collectieve geheugen blijven bestaan?

De algemene waarheden in Shakespeare’s werk zijn alleszins universeel en filosofisch genoeg om ook de volgende 400 jaar glansrijk te doorstaan.

All the world’s a stage,

And all the men and women merely players,

They have their exits and their entrances,

And one man in his time plays many parts.

(As You like it – W.Shakespeare)

Close Menu